غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
483
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
ولايت خراسان ياد كرد . « 1 » چند روز پس از شروع حكومت نجد السلطنه در خراسان ، كلنل محمد تقى پسيان - كه در اين زمان حاكم نظامى خراسان بود - بدون مقدمه وى را توقيف ، و اداره حكومتى را تصرف كرد . گروهى نيز از طرف كلنل در تلگرافخانه مشهد تحصن كرده به تهران اعلام داشتند نجد السلطنه قادر به حفظ انتظامات نبوده و كسى جز كلنل مورد قبول اهالى مشهد نيست . ولى تهران با اين امر مخالفت كرد و در پى آن كلنل نجد السلطنه را از توقيف خارج و امور حكومتى را مجددا به وى تفويض كرد . « 2 » چندى بعد شبنامهها و اعلاميههاى بىامضاء خطاب به نجد السلطنه كفيل ايالت ، مخفيانه منتشر و او را تهديد و ارعاب كردند كه از امور حكومتى كنارهگيرى كند . اين عمليات و تهديدات و تحريكاتى كه براى توليد اغتشاش در سرتاسر مشهد بروز كرد ، باعث شد كه نجد السلطنه در تاريخ 9 مرداد 1300 ه . ش دست از كار كشيده و در خانه خود منزوى گردد . « 3 » پس از وى نجفقلى خان صمصام السلطنه بختيارى به حكومت خراسان فرستاده شد . از قراين چنين برمىآيد كه نجد السلطنه توانايى چندانى در اداره امور حكومتى خراسان نداشت و چند بار به بهانه بيمارى قصد كنارهگيرى از مقام خود را داشت كه با مخالفت تهران مواجه شد . كنسولگرى انگليس در مشهد در گزارش خود راجع به وى چنين مىنويسد : « كفيل ايالت پيرمرد ناتوانى است كه چندان صلاحيتى براى تصدى اين مقام ندارد . » « 4 » نجد السلطنه از ملاكين بزرگ خراسان به حساب مىآمد . او در ربيع الثانى 1336 ه . ق ششدانگ شهر كهنه واقع در جلگه رخ تربت حيدريه را بر آستان قدس وقف كرد و موارد
--> ( 1 ) - حسين الهى : روزنامه و روزنامهنگارى در خراسان / 143 ( 2 ) - كاوه بيات : پيشين / 267 ؛ ملكالشعراى بهار : تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران / 140 - 141 ( 3 ) - حسين الهى : پيشين 1 / 151 ( 4 ) - غلامحسين ميرزا صالح : پيشين / 66